درآمدی بر اندیشه های ولتر
چکیده
ولتر(1778-1696)،فیلسوف و روشنفکر فرانسوی،بیشتر به دلیل بذله گویی،حدت ذهن و دفاع از آزادیهای مدنی،از جمله آزادی دین و حق محاکمه عادلانه،اشتهار یافته است.ولتر،فیلسوفی جدلی و انتقادی است که بیشتر به انتقاد کوبنده از دگماتیسم حاکم بر کلیسای مسیحی و نهادهای فرانسوی زمان خویش پرداخته است.علاوه بر کتب و مقالات فروان،در حدود بیست و یک هزار نامه خصوصی از وی به جای مانده است.ادبیات ولتر،ادبیاتی متعهد،توأم با طنز و لطیفه است که اغلب به منظور اهداف نمایشی و به گونه ای جدلی در حمله به باورهای مذهبی،به رشته تحریر درآمده است.ولتر،به رغم بی اعتقادی به مذاهب(به استثنای آیینهای هندو که صراحتاً آنها را می ستاید)،با الهام از اندیشه های عقلی و فیزیک نیوتونی،به وجود پروردگار جهان،معتقد است.وی در مقوله آزادی و اختیار،با تقسیم آزادی،به آزادی بی تفاوتی،به معنای عدم رغبت و تنفر آدمی نسبت به اقدامی خاص و آزادی خودجوش،به معنای انگیزه هایی که نتیجه نهایی غرایز آدمی و به گونه ای خودکار،معین سازندۀ ارادۀ اوست،بر آن است که به رغم امتناع وجودی آزادی ارادی آدمیان،آزادی در کردار آنان موجود است؛هرچند انسان زمانی دارای آزادی اقدام است که توانایی آن را دارا گردد.در مقوله اندیشه های سیاسی،ولتر،با رد دموکراسی به مفهوم روسویی آن،مدافع نظام پادشاهی نخبه،مبتنی بر تأثیرپذیری از فیلسوفان و حمایت از آزادی نخبگان برای بیان اندیشه های خویش است تا ضمن حفاظت از وحدت و یکپارچگی کشورها،شرایط بهتر آزادی،رواداری و نظامات نیکوتر در کنش قضایی را فراهم آورد.وی با انقلاب توده ای علیه حکومتها،مخالف است.در مجموع،اندیشه های ولتر،عموماً فاقد نوآوری بوده،در عرصه فلسفه ادیان،بیشتر ملهم از اندیشه های نیوتون و در فلسفه سیاست بیشتر ملهم از اندیشه های جان لاک است.اما تحلیل اندیشه های وی،به دلیل نقش انکار ناپذیرش،در انقلاب کبیر فرانسه و تأثیر بسیار در عرصه دگراندیشی و خردگرایی جهانی،حائز اهمیتی فراوان به نظر می رسد.
واژگان کلیدی:ولتر،خردگرایی،دئیسم،حمله به مذهب،حمله به کلیسا
ادامه مطلب
